Sâu răng khi mang thai nguyên nhân và biện pháp phòng ngừa

Sâu răng khi mang thai là tình trạng sức khỏe răng miệng thường gặp ở nhiều phụ nữ. Sự thay đổi nội tiết tố mạnh mẽ cùng thói quen ăn uống đột ngột có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh lý răng miệng. Nhận biết sớm các nguyên nhân, áp dụng các biện pháp phòng ngừa kịp thời có ý nghĩa đối với sức khỏe của cả mẹ và bé. Phụ nữ mang thai cần chủ động bảo vệ nụ cười, tránh những ảnh hưởng tiêu cực đến thai kỳ đang diễn ra.

Mang thai là một hành trình tuyệt vời của người mẹ. Tuy nhiên, giai đoạn này cũng kéo theo những thách thức đối với sức khỏe tổng thể. Nhiều mẹ bầu thường tập trung vào dinh dưỡng, các xét nghiệm định kỳ mà vô tình lãng quên việc chăm sóc răng miệng cẩn thận. Tình trạng sâu răng khi mang thai nếu không được quan tâm, điều trị đúng lúc có thể gây ra những biến chứng khó lường. 

Nguyên nhân dẫn đến sâu răng khi mang thai

Trong suốt thời kỳ mang thai, cơ thể phụ nữ trải qua những biến đổi sinh học phức tạp. Điều này tạo ra môi trường thuận lợi hơn cho sự phát triển của vi khuẩn gây hại trong khoang miệng. Tình trạng sâu răng khi mang thai là hệ quả của một chuỗi các yếu tố đặc trưng của thai kỳ.

Thay đổi nội tiết tố làm tăng nguy cơ

Nồng độ các hormone sinh dục nữ tăng vọt ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe nướu và răng. Sự gia tăng hormone khiến nướu trở nên mềm, nhạy cảm hơn, dễ bị viêm, sưng đỏ. Hiện tượng này tạo ra các túi nướu dễ tích tụ mảng bám. Môi trường viêm nhiễm kéo dài làm đẩy nhanh quá trình khử khoáng, hình thành sâu răng khi mang thai. Hormone cũng có thể làm thay đổi thành phần nước bọt, giảm khả năng trung hòa axit bảo vệ men răng tự nhiên.

Ốm nghén, tình trạng trào ngược axit dạ dày

Chứng ốm nghén, nôn mửa liên tục là biểu hiện thường gặp, đặc biệt trong tam cá nguyệt thứ nhất. Khi mẹ bầu nôn, axit dạ dày có tính ăn mòn cao sẽ đi ngược lên khoang miệng, bao phủ toàn bộ bề mặt men răng. Axit này hòa tan lớp men răng cứng chắc, làm suy yếu cấu trúc bảo vệ răng, khiến răng dễ bị tấn công bởi vi khuẩn hơn. Nếu nôn xảy ra thường xuyên mà không có biện pháp súc miệng, trung hòa axit ngay lập tức, nguy cơ hình thành sâu răng khi mang thai sẽ tăng cao. 

Thay đổi thói quen ăn uống và thèm ăn

Mang thai thường đi kèm với sự thay đổi đáng kể trong khẩu vị, khiến nhiều mẹ bầu thèm ăn các loại thực phẩm giàu đường. Thói quen tăng cường tiêu thụ các bữa ăn nhẹ, ăn vặt thường xuyên giữa các bữa chính cũng phổ biến. Vi khuẩn trong miệng sẽ chuyển hóa đường thành axit. Ăn vặt liên tục đồng nghĩa với việc răng luôn bị phơi nhiễm trong môi trường axit, không có đủ thời gian để nước bọt trung hòa. 

Giảm tiết nước bọt, khô miệng

Nước bọt giúp rửa trôi mẩu thức ăn và chứa khoáng chất giúp tái khoáng hóa men răng. Nó còn có khả năng đệm, trung hòa độ pH axit trong miệng. Ở một số phụ nữ mang thai, sự thay đổi hormone hoặc việc sử dụng thuốc có thể dẫn đến tình trạng khô miệng. Khi lượng nước bọt giảm, khả năng tự làm sạch của miệng bị suy yếu nghiêm trọng. Vi khuẩn và axit tích tụ, khiến men răng bị phá hủy nhanh chóng, thúc đẩy sự hình thành sâu răng khi mang thai.

Suy giảm khả năng vệ sinh răng miệng

Khi thai kỳ tiến triển, đặc biệt là những tháng cuối, việc duy trì thói quen vệ sinh răng miệng có thể trở nên khó khăn hơn. Sự mệt mỏi gia tăng và bụng bầu lớn khiến việc đứng lâu hoặc cúi người để chải răng kỹ lưỡng trở nên bất tiện. Ngoài ra, tình trạng nướu sưng đỏ cũng khiến nhiều người có xu hướng chải răng nhẹ hơn, tránh chải ở khu vực nhạy cảm. Sự lơ là này đủ để vi khuẩn sinh sôi, gây ra các tổn thương tiền sâu răng nhanh chóng.

Sâu răng khi mang thai có nguy hiểm không?

Nhiều người thường xem nhẹ vấn đề răng miệng trong thai kỳ, nhưng tình trạng sâu răng khi mang thai tiềm ẩn những rủi ro sức khỏe nghiêm trọng. Những rủi ro này có thể ảnh hưởng gián tiếp đến thai nhi đang phát triển trong bụng mẹ.

Nguy cơ sinh non, trẻ nhẹ cân

Các nghiên cứu đã chỉ ra mối liên hệ chặt chẽ giữa bệnh nha chu và nguy cơ sinh non, trẻ sơ sinh nhẹ cân. Vi khuẩn gây viêm nhiễm từ khoang miệng có thể xâm nhập vào máu của người mẹ. Sau đó, các chất trung gian gây viêm được sản xuất để chống lại nhiễm trùng, có khả năng kích hoạt cơ chế chuyển dạ sớm. Do đó, việc kiểm soát sâu răng khi mang thai là bước quan trọng để đảm bảo thai kỳ kéo dài đủ tháng, mang lại cân nặng khỏe mạnh cho em bé.

Hạn chế trong việc điều trị, dùng thuốc

Điều trị sâu răng cấp tính trong thai kỳ gặp nhiều hạn chế do lo ngại về sự an toàn của thai nhi. Các bác sĩ thường cân nhắc kỹ lưỡng trước khi chỉ định chụp X-quang, gây tê cục bộ, kê đơn thuốc kháng sinh. Nếu mẹ bầu mắc bệnh sâu răng nghiêm trọng, việc trì hoãn điều trị có thể khiến cơn đau dữ dội. Căng thẳng kéo dài có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe mẹ, gián tiếp tác động lên sự phát triển của thai nhi.

Suy giảm chất lượng cuộc sống

Cơn đau do sâu răng gây ra, đặc biệt khi nhiễm trùng chạm đến tủy răng, là loại đau đớn khó chịu. Cơn đau dai dẳng này làm giảm khả năng ăn uống, cản trở việc hấp thu dinh dưỡng cần thiết. Qua đó ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng giấc ngủ, tâm trạng của mẹ bầu. Sự khó chịu liên tục do sâu răng khi mang thai có thể dẫn đến tâm trạng lo âu, cáu gắt, giảm chất lượng cuộc sống. 

Điều trị sâu răng khi mang thai thế nào?

Quá trình điều trị sâu răng khi mang thai đòi hỏi sự cẩn trọng đặc biệt, đảm bảo an toàn tối đa cho cả mẹ và thai nhi. Nguyên tắc chung là ưu tiên các thủ thuật không xâm lấn, thực hiện các điều trị cấp tính trong giai đoạn an toàn của thai kỳ.

Lựa chọn thời điểm điều trị tối ưu

Tam cá nguyệt thứ hai được xem là thời điểm lý tưởng để tiến hành hầu hết các thủ thuật nha khoa cần thiết. Giai đoạn này, nguy cơ sảy thai đã giảm. Các cơ quan của thai nhi đã hình thành, giảm thiểu rủi ro từ thuốc và căng thẳng. Các thủ thuật như trám răng sâu, lấy cao răng hoặc nhổ răng cần thiết có thể được thực hiện an toàn. Điều trị triệt để sâu răng khi mang thai nên được thực hiện vào thời điểm phù hợp để kiểm soát nhiễm trùng hiệu quả.

Sử dụng gây tê, thuốc an toàn

Khi cần thiết phải gây tê cục bộ để thực hiện trám hoặc nhổ răng, nha sĩ sẽ sử dụng loại thuốc gây tê Lidocain, được chứng nhận an toàn cho thai kỳ. Liều lượng được kiểm soát ở mức thấp cần thiết. Về việc sử dụng kháng sinh, chỉ những loại được chứng minh là không gây hại cho thai nhi mới được kê đơn trong trường hợp nhiễm trùng lan rộng. Việc chụp X-quang răng chỉ được thực hiện khi thực sự cần thiết, luôn có áo chì bảo vệ.

Ưu tiên các thủ thuật tối thiểu

Đối với tình trạng sâu răng, nha sĩ thường ưu tiên các biện pháp bảo tồn răng tối đa. Nếu sâu răng đã tiến triển đến tủy và gây đau dữ dội, nha sĩ có thể tiến hành điều trị tủy hoặc nhổ bỏ răng trong trường hợp khẩn cấp. Các biện pháp điều trị này đều nhằm mục đích kiểm soát cơn đau, loại bỏ nguồn nhiễm khuẩn, tránh để tình trạng viêm nhiễm ảnh hưởng đến thai nhi.

Biện pháp phòng ngừa sâu răng khi mang thai

Phòng ngừa luôn là chiến lược hiệu quả, an toàn đối với sức khỏe răng miệng của mẹ bầu. Chủ động áp dụng các biện pháp chăm sóc khoa học giúp ngăn chặn sự phát triển của sâu răng khi mang thai ngay từ đầu. Theo đó, hãy tuân thủ các chỉ dẫn chăm sóc răng miệng cho bà bầu trong giai đoạn thai kỳ dưới đây:

Duy trì vệ sinh răng miệng chuẩn mực

Vệ sinh răng miệng phải được thực hiện với sự cẩn thận tuyệt đối. Mẹ bầu nên sử dụng kem đánh răng có chứa fluoride để củng cố men răng và chống lại axit. Kỹ thuật chải răng cần nhẹ nhàng nhưng triệt để, sử dụng bàn chải lông mềm. Điều quan trọng là phải kết hợp sử dụng chỉ nha khoa mỗi ngày để loại bỏ thức ăn thừa mắc kẹt ở kẽ răng.

Điều chỉnh chế độ ăn uống

Mẹ bầu nên hạn chế tối đa việc tiêu thụ các loại thực phẩm, đồ uống có đường. Đặc biệt là các món ăn vặt nhanh, dễ gây bám dính. Thay vào đó, hãy ưu tiên các thực phẩm như: sữa chua, phô mai. Nếu không thể cưỡng lại cơn thèm ngọt, hãy ăn kèm với bữa ăn chính thay vì ăn vặt giữa các bữa, để giảm thiểu số lần răng bị phơi nhiễm axit. Nhai kẹo cao su không đường có chứa Xylitol cũng giúp trung hòa axit, bảo vệ răng khỏi nguy cơ sâu răng khi mang thai.

Trung hòa axit sau khi ốm nghén

Đối với mẹ bầu bị nôn mửa thường xuyên, việc xử lý axit dạ dày còn sót lại trong miệng là rất cần thiết. Tuyệt đối không chải răng ngay sau khi nôn, vì lúc này men răng đang bị axit làm mềm. Nên súc miệng ngay lập tức bằng một dung dịch có tính kiềm. Đợi khoảng ba mươi phút sau khi súc miệng mới tiến hành chải răng. Biện pháp này giúp trung hòa nhanh độ pH trong miệng, bảo vệ men răng khỏi sự ăn mòn của axit.

Khám nha khoa chuyên nghiệp

Mẹ bầu nên đến gặp nha sĩ 1 - 2 lần trong suốt thai kỳ. Tốt hơn hết là vào tam cá nguyệt thứ hai. Trong buổi khám, nha sĩ sẽ tiến hành kiểm tra toàn diện, phát hiện sớm các tổn thương tiền sâu răng hoặc viêm nướu, đồng thời thực hiện lấy cao răng chuyên nghiệp. Nha sĩ cũng có thể đề xuất các liệu pháp tăng cường như bôi Vecni Fluor để củng cố men răng, giảm thiểu nguy cơ mắc sâu răng khi mang thai.

Đừng để nỗi lo về sâu răng khi mang thai làm giảm đi niềm vui trong hành trình làm mẹ! Với sự chăm sóc đúng đắn, mẹ bầu hoàn toàn có thể duy trì sức khỏe răng miệng tuyệt vời. Nếu có bất kỳ dấu hiệu đau nhức hay bất thường nào, mẹ bầu nên tìm kiếm lời khuyên từ nha sĩ. Đội ngũ chuyên gia tại Nha Khoa Đăng Lưu luôn sẵn lòng cung cấp các giải pháp điều trị an toàn, hiệu quả, giúp mẹ bầu vượt qua mọi lo lắng!